Miner Turtle Projesi: Caretta Caretta’ların göç rotalarına uydu takibiyle ışık tutuluyor

TÜPRAG, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle 2024 yılında hayata geçirilen Miner Turtle Projesi kapsamında, uydu takip cihazı takılan iki yeni Caretta caretta denize uğurlandı. Kızılot Ulualan Halk Plajı’nda düzenlenen etkinlikte, deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik bilimsel izleme çalışmaları, proje kapsamında elde edilen bulgular ve Akdeniz ekosistemi açısından taşıdığı önem paylaşıldı.

Miner Turtle Projesi, Türkiye’nin Caretta caretta için birinci derece yuvalama alanlarından biri olan Antalya-Kızılot kumsalında, deniz kaplumbağası popülasyonlarının araştırılması ve korunması amacıyla yürütülüyor. Proje kapsamında 16 kilometrelik kumsal bandında yuva tespiti ve izleme, risk altındaki yuvaların korunması, yavru çıkışlarının yönetilmesi, canlı kurtarma çalışmaları, uydu izleme, gönüllülük programları, eğitimler ve turizm farkındalık çalışmaları gerçekleştiriliyor.

2024–2025 döneminde proje kapsamında 4.497 Caretta caretta yuvası ve 314.867 yumurta kayıt altına alındı. Aynı dönemde 110.019 yavrunun denize ulaşması sağlanırken, yuva içi ve yuva ağzı kontrollerinde 10.569 yavru canlı olarak kurtarıldı. 450 yuva koruma altına alındı. Ayrıca 2024 ve 2025 yıllarında toplam dört ergin dişi Caretta caretta’ya uydu vericisi takılarak göç yolları, beslenme ve kışlama alanlarına ilişkin bilimsel veri üretildi.

Bilimsel izleme, koruma ve toplumsal farkındalık bir arada

Miner Turtle Projesi, yalnızca yuvalama alanlarının fiziksel olarak korunmasına değil, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünün daha iyi anlaşılmasına da katkı sağlıyor. Uydu takip çalışmaları sayesinde Caretta caretta’ların Akdeniz’deki göç rotaları izleniyor; elde edilen veriler, türlerin korunmasına yönelik bilimsel çalışmalar ve gelecek dönem planlamaları için temel oluşturuyor.

Projenin sosyal etki boyutunda ise öğrenciler, turizm çalışanları, turistler, yerel topluluklar ve gönüllüler yer alıyor. 2024–2025 döneminde yaklaşık 3.100 öğrenciye, 1.450 turizm çalışanına ve 1.900 yerli/yabancı turiste biyoçeşitlilik eğitimleri ve farkındalık çalışmalarıyla ulaşıldı. Aynı dönemde 212 ulusal ve uluslararası gönüllü saha çalışmalarına katıldı.

“Kızılot, Akdeniz’de deniz kaplumbağaları açısından kritik bir yuvalama alanı”

Etkinlikte konuşan EKAD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, Kızılot kumsalının Akdeniz’deki deniz kaplumbağası popülasyonları açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek şunları söyledi:

“Deniz kaplumbağaları, yalnızca tek bir türün korunması açısından değil, bağlı oldukları kıyı ve deniz ekosistemlerinin bütünlüğü açısından da büyük önem taşıyor. Kızılot kumsalı, Caretta caretta için Türkiye’nin en önemli yuvalama alanlarından biri. Miner Turtle Projesi kapsamında yürüttüğümüz düzenli saha çalışmaları, yuva tespiti, yavru çıkış kontrolleri, kurtarma çalışmaları ve uydu takip uygulamalarıyla hem bu alanın korunmasına hem de Akdeniz ölçeğinde bilimsel veri üretilmesine katkı sağlıyoruz. Bugün denize uğurladığımız uydu takip cihazı takılı Caretta caretta da bize göç rotaları, beslenme ve kışlama alanları hakkında çok değerli bilgiler sunacak.”

“Doğal sermayeye uzun vadeli yatırım yapıyoruz”

Etkinlikte konuşan TÜPRAG Sürdürülebilirlik Direktörü Jale Şakıyan Ateş ise Miner Turtle Projesi’nin TÜPRAG’ın sürdürülebilirlik yaklaşımı içinde önemli bir yere sahip olduğunu belirterek şöyle konuştu:

“TÜPRAG olarak ‘Önce insan ve çevre, sonra madencilik’ prensibiyle hareket ediyoruz. Sürdürülebilir ve sorumlu madencilik anlayışımızı yalnızca operasyon sahalarımızla sınırlı görmüyor; faaliyet alanlarımızın ötesinde de doğal sermayeye uzun vadeli katkı sunmayı önemsiyoruz. EKAD ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yürüttüğümüz Miner Turtle Projesi de bu yaklaşımın en somut örneklerinden biri. Kızılot kumsalında yürütülen bilim temelli izleme ve koruma çalışmaları sayesinde iki yılda 110 binden fazla yavrunun denize ulaşmasına destek olduk. Uydu izleme çalışmalarıyla da Caretta caretta’ların Akdeniz’deki yolculuklarını takip ederek bilimsel veri üretimine katkı sağlıyoruz. Bu proje, bizim için bir destek çalışmasının ötesinde; biyoçeşitliliği koruma, toplumsal farkındalığı artırma ve gelecek nesillere daha sağlıklı ekosistemler bırakma sorumluluğumuzun bir parçası.”

Miner Turtle Projesi hakkında

Miner Turtle Projesi, TÜPRAG, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle 2024 yılında hayata geçirildi. Proje, Antalya-Kızılot kumsalında Caretta caretta ve Chelonia mydas türleri ile ilişkili kıyı ve deniz habitatlarının korunmasını hedefliyor.

Proje kapsamında 16 kilometrelik kumsal bandında düzenli yuva tespiti ve izleme çalışmaları yürütülüyor. Risk altındaki yuvalar korunuyor, yavru çıkışları yönetiliyor, yuva içi ve yuva ağzı kontrolleriyle canlı kurtarma çalışmaları gerçekleştiriliyor. Ergin dişi Caretta caretta’lara takılan uydu vericileri sayesinde deniz kaplumbağalarının göç rotaları, beslenme ve kışlama alanları izleniyor.

2024–2025 döneminde öne çıkan sonuçlar

·        TÜPRAG desteğiyle Kızılot kumsalında 20 kişi kapasiteli prefabrik kamp merkezi, 100 m² sosyal alan ve tam donanımlı laboratuvar altyapısı kurulmuştur.

·        2024–2025 döneminde 16 kilometrelik kumsal bandında toplam 4.497 Caretta caretta yuvası ve 314.867 yumurta kayıt altına; 450 yuva özel koruma altına alınmıştır.

·        2024’te 52.488, 2025’te 57.531 olmak üzere toplam 110.019 yavrunun denize ulaşması sağlandı.

·        Yavru çıkış başarısı yüzde 32,5’ten yüzde 37,5’e yükseldi. Yuva içi ve yuva ağzı kontrolleriyle 2024’te 4.474, 2025’te 6.095 olmak üzere toplam 10.569 yavru canlı olarak kurtarıldı. 450 yuva koruma altına alındı.

·        2024 ve 2025 yıllarında toplam dört ergin dişi Caretta caretta’ya uydu vericisi takıldı. 2026 dönemindeki 2 yeni kaplumbağa ile bu sayı 6’ya çıktı. Bu çalışmalarla göç yolları, beslenme ve kışlama alanlarına ilişkin bilimsel veri üretildi.

Toplumsal farkındalık ve gönüllülük

Proje kapsamında 2024–2025 döneminde yaklaşık 3.100 öğrenciye, 1.450 turizm çalışanına ve 1.900 yerli/yabancı turiste biyoçeşitlilik eğitimleri ve farkındalık çalışmalarıyla ulaşıldı. Aynı dönemde 212 ulusal ve uluslararası gönüllü sahada görev aldı.

Canlı Takip: Deniz kaplumbağalarının yolculuğu uydudan anlık olarak https://my.wildlifecomputers.com  platformu üzerinden canlı izlenebilmektedir.

TÜPRAG hakkında

Türkiye’de metalik maden arama ve işletmeciliği faaliyetleri yürütmek amacıyla 1986 yılında kurulan Tüprag, bugün Eldorado Gold Corporation’ın Türkiye’deki yüzde 100 iştiraki olarak faaliyet göstermektedir. Kurulduğu günden bu yana ülkenin dört bir yanında aldığı yüzlerce maden arama ruhsatı kapsamında çalışmalar yürüten Tüprag, gerçekleştirdiği jeoloji faaliyetlerle birçok yer altı değerini sektörün işlenebilir kaynakları arasına kazandıran önemli keşiflere imza atmıştır. Tüprag’ın Türkiye’de iki adet maden işletmesi bulunmaktadır. 2006 yılında üretime başlayan Uşak’taki Kışladağ Altın Madeni, Avrupa’nın en büyük altın yataklarından biri olup, yılda 12,5 tonluk altın üretim kapasitesiyle örnek bir işletme olarak faaliyetini sürdürmektedir. İzmir Efemçukuru Altın Madeni ise her yıl 600 bin ton cevher işleyerek yaklaşık 3 ton altın üretmektedir. Genel Müdürlüğü Ankara’da bulunan şirketin, Çanakkale’de bir numune hazırlama laboratuvarı bulunmaktadır. Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı Mehmet Yılmaz’ın yürüttüğü Tüprag, kuruluşundan bu yana benimsediği “Önce insan ve çevre, sonra madencilik” prensibiyle Türkiye’nin kalkınmasına değer katmaya devam etmektedir.