İklim değişikliği ve ekolojik yıkım hızla insanlığı tehdit etmeyi sürdürürken, COP31’e evsahipliği yaptığımız şu günlerde; liderler, bilim insanları, çevre aktivistleri, umutlandıran çözümler ve yeni düşünme biçimleri ortaya koyuyor. Kitapseverler, çocuklar ve gençler için, dünyada en çok okunan iyi iklim değişikliği kitapları listesi hazırladık.
Kasırga
Kertenkeleleri ve Plastik Kalamarlar: Doğal Dünya İklim Değişikliğine Nasıl
Uyum Sağlıyor ? / Thor Hanson: İnsanlar
sıfır emisyon hedefleri ve çevreci görünümle boğuşurken, diğer türler de iklim
değişikliğinin etkilerine uyum sağlamak zorunda kaldı. Amerikalı biyolog Thor
Hanson'a göre, bitkiler ve hayvanlar "gelecek hakkında bize öğretecek çok
şeyleri var, çünkü birçoğu için ve birçoğumuz için o dünya zaten burada."
Katil Balinalar Arasındaki Yunus / Tom Meinerz: Bu hikaye, burnumuzun dibinde olan ama gözümüzün göremediği küresel bir sorunu, okyanus kirliliğini ve bunun tüm deniz canlıları üzerindeki etkisini gün yüzüne çıkarıyor. Bir yunus sürüsünde nadir bir olay yaşanıyor; ikiz kız kardeş yavrular dünyaya geliyor. Ardından, daha da nadir bir olay yaşanıyor: sakat bir yavru doğuyor. Courage, sırtı ve kuyruğu deforme olmuş, ya da yunus dilinde "malformed" olarak adlandırılan bir şekilde doğuyor. Doğumu önce merak uyandırıyor, sonra alay konusu oluyor ve diğer yunusların zorbalığına maruz kalıyor. Annesiyle birlikte sürünün arkasında, çoğu zaman yalnız seyahat etmek zorunda kalıyorlar. Ancak Courage, sınırlamalarının üstesinden geliyor ve onları bir avantaja dönüştürüyor.
İklim Kitabı / Greta Thunberg: Dünyaca ünlü İsveçli iklim aktivisti ve küresel "Gelecek İçin Cuma Günleri" hareketinin kurucusu Greta Thunberg'in "İklim Kitabı" (2022), okyanus bilimcilerinden meteorologlara, ekonomistlerden jeofizikçilere kadar yüzden fazla düşünür ve uzmanın makalelerini içeriyor. Kitap, iklim krizi konusunda farkındalık yaratmayı ve iklim felaketleriyle mücadele etmek ve küresel ısınmayı durdurmak için gereken bilgiyle donanmamızı amaçlıyor. Thunberg ayrıca, dünyanın dört bir yanında yeşil yıkama (greenwashing) uygulamalarını ortaya çıkarmak ve bu konuda ne kadar karanlıkta bırakıldığımızı göstermek için kendi gösteri ve ifşa öykülerini de paylaşıyor.
Büyük Kaos: İklim Değişikliği ve Hiç Düşünülmeyenler / Amitav Ghosh: Küresel iklim krizinin edebiyatta ve kültürde neden yeterince "görünür" kılınamadığını, modern dünyanın bu krizi ele alma biçimindeki eksiklikleri ve kör noktaları irdeler.
Köpekli
Çocuklar Gecesi / Oya Baydar:
Edebiyatımızda "cli-fi" (iklim kurgu) türünün önemli örneklerinden
biri olarak, doğa ve insanlık krizini öyküsel bir dille ele alır.
İklim
Krizi Nasıl Çözülür? Kapitalist ve Ekososyalist Çözüm Stratejileri / Aykut
Çoban: İçinde
bulunduğumuz ekolojik krizin kökenlerini ve sistemik sebeplerini net bir
şekilde ortaya koyar.
Yeni
İklim Savaşı / Michael Mann: Yazar,
fosil yakıt endüstrisinin taktiklerini nasıl değiştirdiğini, açık iklim
inkarcılığından engellemeye ve sorumluluk yükünü bireylere kaydırmaya kadar
uzanan bir yelpazede, sistemik değişiklikleri hayata geçirmek için gerekli
eylemleri geciktirdiğini açıklıyor.
Supercharge
Me: Net Zero Faster / Eric Lonergan - Corinne Sawers: Fon yöneticisi Eric Lonergan ve
sürdürülebilirlik danışmanı Corinne Sawers, insanları iklim krizini bir fırsat
olarak yeniden çerçevelemeye teşvik edecek pratik değişim fikirleri sunuyor ve
karbon fiyatlandırması gibi geleneksel ekonomik çözümleri, davranışsal değişimi
"süper hızlandıran" aşırı, olumlu değişim teşvikleri olan EPIC'lerle
desteklemeyi öneriyor.
Büyüme
Sonrası: Kapitalizm Sonrası Yaşam / Tim Jackson: Son derece etkili bir ekolojik
ekonomist olan Profesör Tim Jackson’ın eseri, kapitalizm, rekabet ve aşırı öz
çıkarcılığın ardından bir geleceğin nasıl görüneceğini aydınlatan, romantik,
tutkulu ve son derece okunabilir bir kitap.
Beyaz
Bir Gökyüzünün Altında / Elizabeth Kolbert: Gazeteci ve yazar Elizabeth Kolbert dünyayı dolaşarak bir
çözümden diğerine uzanan bir macerada , insanların doğal dünyayı kontrol altına
almak için denediği "çözümlerin" çılgınlığını okuyuculara aktarıyor.
Özetle: Kendimizi zekice problem çözücüler olarak görmeyi severiz ve elbette
olabiliriz de, ancak çoğu zaman eylemlerimizin ekosistemler ve insan
toplulukları üzerinde öngörülemeyen ve yankı uyandıran etkileri olur.
Bu
Her Şeyi Değiştiriyor: Kapitalizm ve İklim / Naomi Klein: New York Times'tan Rob Nixon, kitabı
"Sessiz Bahar'dan bu yana en önemli ve tartışmalı çevre kitabı"
olarak nitelendirdi . Sert eleştirileriyle tanınan gazeteci Naomi Klein, iklim
tartışmasını gölgeleyen mitleri ortaya çıkararak, iklim değişikliği inkârının
kaynağında güçlü ve iyi finanse edilmiş sağcı düşünce kuruluşları ve lobi
gruplarının nasıl yer aldığını gözler önüne seriyor.
Regenesis:
Gezegeni Tüketmeden Dünyayı Beslemek / George Monbiot: Geleneksel tarım gezegenimizi yok
ediyor, vahşi yaşamı öldürüyor, su kaynaklarını zehirliyor, ormanları ve
toprakları tahrip ediyor; ve tüm bunlara rağmen milyonlarca insan hala aç
kalıyor . Ancak İngiliz yazar ve aktivist George Monbiot'un Regenesis (2022)
adlı eserinde ustaca açıkladığı gibi, dünyayı yok etmeden beslemenin yolları
var.
Doğanın
Faydaları: Doğanın Bizi Daha Mutlu, Daha Sağlıklı ve Daha Yaratıcı Kılmasının
Nedenleri / Florence Williams: Kaliforniya'daki
okaliptüs korularından, Kore'deki orman patikalarına ve Finlandiya'daki adalara
kadar Florence Williams, doğanın beyin üzerindeki olumlu etkilerinin ardındaki
bilimi araştırıyor. Son teknoloji araştırmalarına derinlemesine inen The Nature
Fix (2017), doğal dünyanın sağlığı iyileştirme, ilişkilerimizi güçlendirme ve
düşünmeyi ve yeniliği teşvik etme gücünü ortaya koyuyor.
Su Azaltma: Küresel Isınmayı Tersine Çevirmek İçin Şimdiye Kadar Önerilen En Kapsamlı Plan / Paul Hawken: New York Times'ın en çok satanlar listesinde sağlam bir yer edinen Hawken, klima ve buzdolabı kullanımını azaltmak veya bitki ağırlıklı bir beslenme düzeni benimsemek gibi en uygun çözümleri, önleyebilecekleri veya ortadan kaldırabilecekleri potansiyel sera gazı miktarına göre sıralıyor.
Yarım
Dünya: Gezegenimizin Yaşam Mücadelesi / Edward O. Wilson: Dünyanın en büyük doğa bilimcilerinden
biri ve iki Pulitzer Ödülü sahibi tarafından yazılan Half Earth (2016), tehlike
altındaki biyosferimizi kurtarmak için gerçekçi bir plan öneriyor: Dünya
yüzeyinin yarısını doğaya ayırmak. Wilson, iklim değişikliği hakkında bugüne
kadar yazdığı en tutkulu kitaplarından birinde, kendi türümüz de dahil olmak
üzere türlerin kitlesel yok oluşunu önlemek için gezegenimizin biyolojik
çeşitliliğini korumak için hızla harekete geçmemiz gerektiğini vurguluyor.
Doğal
Sermaye: Gezegene Değer Katmak / Dieter Helm: Doğal sermayeyi ekonomik bir perspektiften kalibre etme,
ölçme ve değerlendirme konusunda yapılan ilk gerçek girişim olan Doğal Sermaye
(2015), mevcut çevre tartışmasının parametrelerini değiştiriyor. Oxford
Üniversitesi Ekonomi Bölümü Üyesi Dieter Helm, doğaya ekonomik bir değer
biçmeyi reddetmenin çevresel bir çöküş riskini beraberinde getirdiğini
savunuyor. Ardından, ekonomik büyümeyi doğal kaynaklarımıza saygıyla
birleştirecek, ancak bunu yaparken ekonomik büyümeden ödün vermeyecek yeni bir
çerçeve sunuyor.
Sıcak,
Düz ve Kalabalık: Yeşil Bir Devrime Neden İhtiyacımız Var ve Bu Devrim
Amerika'yı Nasıl Yenileyebilir ? / Thomas
Friedman: Pulitzer
ödüllü yazar Thomas L. Friedman'ın kitabı, Amerika'nın ulusal yenilenebilir
enerji kaynaklarını genişletme konusundaki acil ihtiyacına ve iklim
değişikliğinin ABD için nasıl eşsiz bir fırsat sunduğuna değiniyor; bu fırsat
sadece ekonomisini dönüştürmekle kalmayıp, daha temiz enerjiye doğru yenilik
yapmada dünyaya öncülük etmesini de sağlıyor.
Büyük
Çözüm: Gezegenimizi Kurtarmak İçin 7 Pratik Adım / Hal Harvey - Justin Gillis: Bilinçli ve çevreye duyarlı bir tüketici
olmak yardımcı olsa da, sera gazı emisyonlarımızı sıfıra indirmek ve
gezegenimizi kurtarmak için bu yeterli olmayacak. Enerji politikası danışmanı
Hal Harvey ve uzun süredir New York Times muhabiri olan Justin Gillis'in
"Büyük Çözüm: Gezegenimizi Kurtarmak İçin 7 Pratik Adım" (2022) adlı
kitaplarında savundukları gibi, vatandaşlar yedi ana alanda büyük fark
yaratabilecek politikalar için baskı yapmalıdır: elektrik üretimi, ulaşım,
binalar, sanayi, kentleşme, arazi kullanımı ve umut vadeden yeni yeşil
teknolojilere yatırım.
Sürdürülebilir
Ulus: Gelecek İçin Kentsel Tasarım Modelleri, Douglas Farr: Şehir tasarımcıları, planlamacılar ve
mimarlar için vazgeçilmez bir kaynak olan Sürdürülebilir Ulus (2018), acil bir
eylem çağrısı ve değişim için bir rehber niteliğindedir. Mimar ve şehir
planlamacısı Douglas Farr, sürdürülebilir kriterlere sahip şehirler ve binalar
tasarlamanın insani, nüfus ve iklim krizlerini nasıl hafifletebileceğini
ayrıntılarıyla anlatıyor.
Yaşanmaz Dünya / David Wallace-Wells: İklim acil durumunun muazzam boyutlarıyla ilgili hızlıca bilgi edinmeniz gerekiyorsa, gazeteci David Wallace-Wells'in yeryüzündeki gelecekteki yaşamlarımıza dair özlü ama acımasız portresi tam size göre. 200 sayfada, ısı kaynaklı ölümlerden nefes alınamaz havaya kadar, öngörülen geleceğimizin farklı boyutlarını ele alıyor. Wallace-Wells'in kitabın ilk satırında belirttiği gibi, "durum düşündüğünüzden çok daha kötü." Konuya aşina olduklarını düşünenler için bile, küresel ısınmanın neden olduğu veya olabileceği sonsuz felaketler dizisi, okuyucuyu her türlü rahatlığından etkili bir şekilde sarsıyor.
Altıncı
Yok Oluş: Doğal Olmayan Bir Tarih / Elizabeth Kolbert: Çevre felaketinin ön saflarında yazılan
bu kitaba göre, iklim krizi 2050 yılına kadar dünyanın türlerinin yarısının yok
olmasına yol açacak. Kayıtlara geçen en hızlı kitlesel yok oluş olayının
ortasındayız. Kolbert, Panama altın kurbağasının mantar hastalığı nedeniyle
vahşi doğada neredeyse tamamen yok olmasından, Maui koyununun ormansızlaşma
nedeniyle tehlike altında olmasına kadar, insanların biyoçeşitliliğin yok
olmasına veya yok olma eşiğine gelmesine nasıl yol açtığını özetliyor.
Dünyayı Kaybetmek: İklim Değişikliğini Durdurabileceğimiz On Yıl / Nathaniel Rich: İklim değişikliğinin tehlikelerini on yıllardır biliyoruz, ancak bu konuda çok az şey yapıldı, hatta hiçbir şey yapılmadı. Bu kitap, iklim değişikliğinin nedenleri ve tehlikeleri hakkında geniş bir anlayışa sahip olmaya başladığımız 1979-1989 yılları arasındaki on yılı ayrıntılarıyla anlatıyor.
Net Sıfır: İklim Değişikliğine Neden Olmayı Nasıl Durdururuz? / Dieter Helm: İklim değişikliğini gerçekten durdurmak istiyorsak, kişisel, yerel, ulusal veya küresel ölçekte hepimizin alması gereken önlemleri ele alıyor. Bu kitap, karbon emisyonlarını azaltarak ve karbon emilimini artırarak net sıfır stratejisini benimseyerek iklim değişikliğine neden olmaktan nasıl vazgeçebileceğimize dair ölçülü ve dengeli bir bakış açısı sunuyor.
Son Uyarımız: İklim Acil Durumunda Altı Derece / Mark Lynas: Kitap, küresel ısınmanın mevcut oranları devam ederse dünyamızın ve medeniyetimizin geleceğine dair bir değerlendirme sunuyor. Peki durum daha ne kadar kötüleşebilir? Geri dönüşü olmayan noktayı çoktan geçtik mi? En son iklim bilimi verilerini derleyen Lynas, önümüzdeki yüzyıl ve sonrasında Dünya için belirlediğimiz yolu inceliyor. Aşamalı olarak, küresel ısınmanın ve bunun sonucunda ortaya çıkacak iklim felaketinin olası etkilerini ortaya koyuyor.
Alevler
İçinde: Yeşil Yeni Bir Anlaşma İçin (Yanan) Dava / Naomi Klein: Hayalet gibi görünen Büyük Bariyer
Resifi'nden, Pasifik Kuzeybatı'sının her yıl dumanla boğulan gökyüzüne, kasırga
sonrası Porto Riko'ya ve benzeri görülmemiş bir "ekolojik dönüşüm"
girişiminde bulunan Vatikan'a kadar uzanan raporlarla Klein, iklim
değişikliğinin varoluşsal meydan okumasına ancak bu krizi üreten sistemleri
dönüştürmeye istekli olursak yanıt verebileceğimizi savunuyor.
İklim Krizi ve Küresel Yeşil Yeni Anlaşma: Gezegeni Kurtarmanın Siyasi Ekonomisi / Noam Chomsky - Robert Pollin: Chomsky ve Pollin, daha sıcak bir gezegen için tahminleri ortaya koyuyor: Dünya'nın geniş bölgeleri aşırı hava olayları, kuraklık, yükselen deniz seviyeleri ve mahsul kıtlığıyla boğuşarak yaşanmaz hale gelecek. Yeşil ekonomiye geçişten kaynaklanacak ekonomik felaket ve işsizlik korkusuna karşı çıkarak, bu temelsiz endişenin iklim inkarcılığını nasıl teşvik ettiğini gösteriyorlar.
Yaşam
Okyanusu: İnsanın ve Denizin Kaderi / Callum Roberts: İnsan ve su arasındaki büyüleyici
ilişkiyi ele alıyor. Okyanuslarımızı çok geç olmadan kurtarmamız gerektiğine
dair güçlü bir uyarı niteliğindeki bu kitap, hiçbir şeyi gizlemiyor; aşırı
avlanmanın, kirliliğin ve iklim değişikliğinin deniz yaşamı üzerindeki
etkisinin ne kadar büyük olduğunu bize gösteriyor. Roberts, gelecekte neler
olabileceği konusunda spekülasyon yapmak yerine, kanıtlanmış gerçeklere ve
uygulanabilir çözümlere bağlı kalıyor. Bu da kitabını, iklim değişikliği
üzerine yazılmış diğer son dönem kitaplarından ve çevreci çalışmalardan
ayırıyor; zira bu tür çalışmalar, sundukları "kıyamet senaryoları"
için bir dizi gerçek ve istatistikle çözüm üretemiyorlar. Ocean of Life'ın son
çeyreği, endüstrilerin, şirketlerin, hükümetlerin ve sıradan insanların
benimseyebileceği potansiyel çözümlerle dolu.
Kurtarabileceğimiz
Her Şey: İklim Krizi İçin Gerçek, Cesaret ve Çözümler / Ayana Johnson- Katharine
K. Wilkinson: Bu kitap,
iklim değişikliğiyle mücadele eden 60 önde gelen kadının deneme ve şiirlerinden
oluşan bir derlemedir. Kadınların, iklim krizini hafifletmek için ihtiyaç
duyduğumuz çözümleri yaratmada sahip oldukları gücü göstermektedir.
Yararlanılan kaynak: Earth.Org
