Antalya'nın Muratpaşa ilçesi Güzeloba Mahallesi sınırlarında yer alan Yamansaz Bataklığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan yeni imar planı değişiklikleriyle yoğun kamuoyu tartışmalarının odağında yer alıyor.
Bakanlık tarafından askıya çıkarılan
yeni imar düzenlemeleri, bölgede konut, ticaret, otel ve turizm alanlarının
önünü açıyor. Sulak alanda bodrum ve çatı katı dahil olmak üzere 7 kata kadar
yapılaşma öngörülmesi, çevreciler ve meslek odaları tarafından endişeyle
karşılandı.
Çevre Mühendisleri Odası Antalya Şubesi
ile Mimarlar Odası gibi meslek örgütleri, 5 Ekim 2026 tarihinde onaylandığı
belirtilen bu planlara karşı vatandaşlara 13 Kasım 2026 tarihine kadar itiraz
başvurusu yapmaları yönünde çağrıda bulundu.
Koruma
amaçlı imar planları bilime, hukuka ve kamu yararına dayanmalıdır
Mimarlar Odası Antalya Şubesi’nin açıklamasıda
şu görüşlere yer verildi:
Antalya'nın önemli doğal miraslarından
biri olan Yamansaz Bataklığı, yeni imar planı kararlarıyla yeniden gündemdedir.
Muratpaşa ilçesi Güzeloba Mahallesi
sınırlarında bulunan Yamansaz Doğal Sit Alanı'nın Sürdürülebilir Koruma ve
Kontrollü Kullanım Alanı için hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı,
1/5.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1.000 ölçekli Koruma Amaçlı
Uygulama İmar Planı Değişikliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı tarafından 5 Ekim 2026 tarihinde onaylanmış ve 14 Ekim 2026 tarihinde
askıya çıkarılmıştır.
Ulaşılabilen plan hükümlerinde konut,
ticaret, turizm, otel ve karma kullanımlara ilişkin yapılaşma kararları
bulunmaktadır. Konut ve ticaret alanlarında genel olarak 0,60 emsal ve iki kat,
belirli kullanımlarda dört kata kadar yapılaşma ve otel alanlarında bodrum kat
düzenlemeleri öngörülmektedir.
Ancak Yamansaz bakımından asıl tartışma
kaç kat yapı yapılabileceği değil, bu kararların sulak alanın geleceğini nasıl
etkileyeceğidir.
Yamansaz sıradan bir boş arazi değildir.
Sazlıkları, kuşların beslenme ve üreme alanları, bitki örtüsü ve su sistemiyle
yaşayan bir ekosistemdir.
Bir sulak alan yalnızca haritaya
çizilmiş bir koruma sınırıyla korunamaz. O alanı besleyen su kaynaklarının,
yeraltı suyu hareketlerinin, çevresindeki habitatların ve insan faaliyetlerinin
toplam etkisinin de korunması gerekir.
Yamansaz konusunda daha önce yargı
kararları verilmiştir.
TMMOB Mimarlar Odası Antalya Şubesi,
Peyzaj Mimarları Odası ve Antalya Barosu ile birlikte Yamansaz'ın koruma
statüsünün değiştirilmesine karşı yargı yoluna başvurmuştur.
Danıştay 6. Dairesi 22 Haziran 2022
tarihinde yürütmenin durdurulmasına, 29 Mart 2023 tarihinde ise E.2021/7137,
K.2023/3175 sayılı kararıyla 2021 tarihli Cumhurbaşkanı kararının davacı meslek
odaları yönünden iptaline karar vermiştir. Bu kararın temyiz ve kesinleşme
durumu ayrıca teyit edilmelidir.
Danıştay'ın değerlendirdiği bilirkişi
raporunda, koruma statüsüne dayanak bilimsel araştırmalarda önemli bitki ve
hayvan türlerinin alandaki dağılımı, kuşların yaşam gereksinimleri, hidrolojik
yapı ve çevredeki insan faaliyetlerinin etkileri bakımından eksiklikler
saptanmıştır.
Bugün sorulması gereken soru açıktır:
2026 yılında onaylanan imar planları
hazırlanırken, yargı kararında ortaya konulan bilimsel eksiklikler giderilmiş
midir?
Yamansaz'ın su dengesi, ekolojik
bağlantıları, türlerin yaşam alanları ve çevresindeki yapılaşmanın toplam
etkisi güncel verilerle değerlendirilmiş midir?
Otel alanlarında bodrum katlar ve özel
temel sistemleri öngörülmesi, yeraltı suyu ve zemin koşullarına ilişkin
araştırmaların önemini ayrıca ortaya koymaktadır.
Sulak alanlarda yalnızca yapıların
teknik güvenliği değil; suyun akışı, zeminin geçirgenliği, taşkın riski ve
ekosistemin devamlılığı da belirleyicidir.
Anayasa'nın 56. maddesi herkesin
sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını güvence altına almaktadır. Çevre
Kanunu ve sulak alanları koruyan mevzuat da doğal varlıkların korunmasını kamu
yararının temel unsurlarından biri olarak kabul etmektedir.
Bu kapsamda Mimarlar Odası Antalya
Şubesi olarak;
·
Yargı
kararıyla iptal edilen planlarla yeni planların karşılaştırmalı olarak
kamuoyuna açıklanmasını istediğimizi,
·
Onaylı
plan paftaları, plan açıklama raporları, bilimsel etütler ve ilgili kurum
görüşlerinin tamamını talep ettiğimizi,
·
Yeraltı
suyu, su bütçesi, taşkın riskleri, kuşların ve diğer türlerin yaşam alanları
ile yapılaşmanın toplam ekolojik etkisinin birlikte incelenmesi gerektiğini,
·
Bilimsel
ve hukuki belirsizlikler giderilmeden geri dönüşü güç uygulamalara başlanmaması
gerektiğini
kamuoyuna duyuruyoruz.
Biz Antalya'nın planlı gelişmesine karşı
değiliz. Ancak planlama, doğanın sınırlarını yok sayarak değil, bu sınırları
esas alarak yapılmalıdır.
Bir sulak alanı korumanın yolu, onu
parçalara ayırıp kalan bölümleri yalnızca yapılaşma hesabına konu etmek
değildir. Suyu, toprağı, canlı yaşamını, koruma alanlarını ve etkileşim
sahalarını birlikte ele almaktır.
Yamansaz'ın geleceği parsel bazlı
beklentilere değil; hukuka, bağımsız bilimsel verilere, şeffaflığa ve kamu
yararına dayanmalıdır.
Mimarlar Odası Antalya Şubesi olarak
mesleki ve toplumsal sorumluluğumuz çerçevesinde Yamansaz'ın korunmasına
yönelik hukuki ve bilimsel sürecin takipçisi olmaya devam edeceğiz.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
